De Dokwerker

De Tweede Wereldoorlog met een link naar Amsterdam


Door de ogen van Ben Verzet

De beul van Mauthausen

Met enige regelmaat krijg ik verhalen onder ogen of wordt mij gevraagd iemand te interviewen, iemand die een uniek verhaal heeft, althans, dat denkt men zelf. Meestal is het een 'reeds verteld verhaal', ik bedoel dat niet negatief, maar vaak heeft iemand iets meegemaakt wat sterk lijkt op wat een ander ongeveer ook zo heeft beleefd.

Niet gek natuurlijk, er is veel gebeurd tijdens de bezettingsjaren.

De kampen

Rondom de vele kampen in Europa weten we soms relatief weinig, wist je bijvoorbeeld dat Auschwitz niet één kamp was! Het complex bestond uit Auschwitz I, Auschwitz-Birkenau en Auschwitz-Monowitz. Daarnaast waren er nog meer dan veertig sub-kampen, er stonden honderden barakken.

Ongeveer 400.000 mensen moesten werken in een van de kampen rondom Auschwitz.

De Duitsers wilden geen vernietigingskampen op eigen grondgebied, ze weken daarvoor uit naar onder andere Polen, maar reeds in 1938 werd begonnen met de bouw van concentratiekamp Mauthausen. Dwangarbeiders moesten graniet 'winnen', daarvoor hadden ze eerst een 186 treden hoge trap moeten uithouwen uit de granieten rots. Velen overleefden de 'trap des doods' niet.

Mauthausen was met 49 nevenkampen het grootste Duitse kamp in Oostenrijk.

Hans de Doder

Mauthausen had één gaskamer in een keldervertrek waarin zich tevens twee verbrandingsovens bevonden. Alvorens de doden werden verbrand trok een arts de gouden tanden uit de mond van de slachtoffers.
Een van de 'beulen' in Mauthausen was ene Hans die de bijnaam 'Hans de Doder' kreeg. Ik ben op zoek naar meer informatie over hem.

In 2018 werd bekend dat de in het Duitse plaatsje Neukölln, vlakbij Berlijn, wonende Hans H. (toen 95 en volgens mij heet hij Hans Werner) door het Duitse Openbaar Ministerie in Berlijn aangeklaagd zou worden wegens medeplichtigheid bij de moord op 36.223 gevangenen en het aanzetten tot moord, hij was voormalig SS-bewaker (16e Kompanie van de SS-Totenkopf Sturmbannes) naziconcentratiekamp Mauthausen.
Op 22 november 2018 werd hij opgepakt, volgens het OM had Hans Werner de opdracht om iedereen die het kamp probeerde te ontvluchten, dood te schieten, een bevel dat hij meermaals zou hebben opgevolgd. Ook was hij zich volgens het OM volledig bewust waar het kamp voor diende en wat hij daar destijds had aangericht.
Hans Werner H. werd er tevens van beschuldigd meermaals aanwezig te zijn geweest bij het toedienen van dodelijke injecties en fusillades.

Hans Werner H. deed volgens het OM dienst als SS-bewaker vanaf de zomer van 1944 tot en met het voorjaar van 1945. In die periode werden er 36.223 mensen vermoord waarbij hij al dan niet direct bij betrokken was.
In december 2018 werd bekend gemaakt dat er onvoldoende bewijs tegen hem was, ook al had hij wel bekend dienst te hebben gedaan als SS-bewaker, maar, volgens zijn eigen zeggen, niet in het hoofdkamp waar de moorden plaats vonden, hij zou kort in een van de kleinere nevenkampen dienst hebben gedaan en in een wapenfabriek.
H. leverde documenten aan waaruit zou blijken dat hij op een missie was met een ander bataljon gedurende een groot gedeelte van de door het Duitse OM genoemde periode. De rechter verweet het OM dat het niet had aangegeven welke periode H. exact wél bewaker zou zijn geweest in Mauthausen.
Vreemd genoeg liet het OM het er daarna bij zitten.

Volgens informatie die ik in juli 2024 ontving woonde Hans Werner H. tijdens de bezetting in het plaatsje Mauthausen, vandaar waarschijnlijk dat hij daar te werk werd gesteld.

En nu? (juli 2024)

Hoewel ik veel moeite heb gedaan kan ik er niet achter komen of hij nog leeft en hoe hij volledig heet. Hij heeft in ieder geval in alle rust in Duitsland zijn laatste dagen kunnen slijten.

Ook sprak ik een 80-jaar oude man die dus op het eind van de oorlog werd geboren en zodoende niet uit eigen ervaringen sprak. Zijn ouders hadden hem veel verteld en dat bracht hem ertoe gedurende zijn leven oorlogsmisdadigers op te sporen. Zo was hij in Zuid-Amerika, maar ook in Oostenrijk.
Daar ging hij naar een adres dat hij van een rabbijn in Antwerpen had gekregen. Bij een slecht onderhouden huis in de buurt van waar voorheen kamp Mauthausen stond kwam hij binnen bij Hans de Doder. Aan de muur hingen drie meer dan levensgrote schilderijen. Links Heydrich, rechts Himmler en in het midden Hitler. Erg verhelderend verliep het gesprek niet met Hans.
Hij meldde het wel bij de autoriteiten, maar er werd niets mee gedaan. Dit speelde zich af in 1983, mijn beller was toen 43 en Hans de Doder 60.
Ook de beller kon mij niet de achternaam van Hans Werner H. vertellen, hij dacht Hans Werner, maar ik weet vrijwel zeker dat dat zijn voornaam is en zijn achternaam met een H begint.

Mauthausen, uitgemergelde gevangenen.
Zij krijgen hier eten en drinken van de geallieerden die het kamp op 5 mei 1945 bevrijdden.


De geallieerden bevrijdden Mauthausen op 5 mei 1945, bijna drie weken later werd de gevluchte
kampcommandant Franz Ziereis opgepakt, aanvankelijk verzette hij zich waarbij hij een
schotwond opliep en zich overgaf.
Hij liet de volgende dag (24 mei 1945) een verklaring optekenen waarin hij toegaf dat er verschrikkingen
in het kamp hadden plaatsgevonden, diezelfde dag overleed hij.

Franz Ziereis, kampcommandant in Mauthausen.
Foto: Bundesarchiv, Bild 192-093 / CC-BY-SA 3.0

Ben Verzet

Per e-mail kun je mij altijd een vraag stellen.
Email De Dokwerker (Ben Verzet)

Alle onderwerpen van De Dokwerker

Saving private ryan Dirty dozen Ingezonden In oorlog Februaristaking Wiedergutmachung Auschwitz charlatan Foute bedrijven Jaap van velzen Oorlogsdoden Nazis zuid-amerika Zwartboek Kipp Japanse schindler Katyn Interneringskampen amsterdam Jodenmanussie Berchtesgaden Joodse invalide Ns Gaarkeukens Amsterdammers Reguliersgracht Hendrik zeeman Ovenbouwers Linie crossers Nvm Fotos Schwabmunchen Patton Ben strik Rudolf hess Dodenherdenking Speech koning dodenherdenking 2020 Bart de kok Denemarken Cs-6 Lindemans kingkong Oorlogsverhaal leo Verkrachting Nieuws archief 08 Schindlers list Casa inalco Belastingen Het parool Bridge kwai Nieuws archief 06 Der untergang Conspiracy Overlevende auschwitz Bevrijdingsdag Burgemeester amsterdam wo2 Adressen Ggz Kamp amersfoort Russenoorlog George patton Great escape Jordaan oproer Raffle Diaspora Laatste woorden mussert Titus brandsma Meer kampen wo2 Westerbork Johan heesters Noorder begraafplaats Efraim zuroff Nieuws archief 01 Termen tweede wereldoorlog Francisco boix Kadaster Contact Velser affaire De bezem Waalsdorpervlakte Nederlandsindie C en a Columns tweede wereldoorlog Oproep Oorlogsverhalen Hortusplantsoen Lippmann rosenthal Yad vashem Odessa Jeane zwinkels Radio oranje Prins bernhard Nieuws archief 03 Schietpartij marnixstraat Voortvluchtige oorlogsmisdadigers Pontonbrug Frieda menco Klaas faber Oorlogsfilms Duits verzet Fusilladeplaats weteringcircuit Schietpartij 7mei amstelveenseweg Wally van hall Fritz bauer Boeren Bloeme evers-emden Darkest hour Putdeksels wandeling noord Oproep04 Project siege Inglourious basterds Goudroof Roma sinti Schaduwkade Niod Lodewijk ernst visser Tatra t87 Bontroof Base Harry verheij De aanslag harry mulisch Werkstuk Oorlogshelden Zalman gradowski Bevrijdingslinde Als twee druppels water Joden in de wereld Anton de kom Gustav weler Miep oranje Nsb Alwyn collinson Film bankier Imhoff Disclaimer Siert bruins Asterdorp Moos cohen Joodse spelling Videos Toneelstuk anne Kampen wo2 Hitlers laatste dag Paul de groot Kurt becher Pater bleijs Herman elteschool Rob cohen Portugese synagoge Documentaire dedokwerker Al hoesseini Hitler leeft Sonny boy Les heritiers Gemmeker Grebbeberg Gerrit van der veen Johan van hulst Walter suskind Jakiw palij Jodenhoek wandeling01 Unter bauern Aanleiding tweede wereldoorlog Bariloche Saint soldiers Erelijst gevallenen Kerkstraat Jo spier Hollandsche schouwburg Wo2 stakingen Oorlogsschade Kopgeld Staatsgreep De overval Kamp prins bernhard Verzetskruis Kunstroof Wilhelmus Rapenburgerstraat Februaristaking herdenking 2016 Getto Stalag17 Aanslagen op hitler Hitlerpensioen Artis Hans teengs gerritsen D-day 1945-1948 Onbekendegracht Hendrik koot Bom kinkerbuurt Vaticaan Bert vromen Rode kruis Demjanjuk Jan koopmans Rolls royce De dokwerker Joodse huizen Joop wolff Hollandia kattenburg Tonny van renterghem De dam Heinrich boere Rede wilhelmina 291943 Pieter gerbrandy Aanklacht wo2 Dries riphagen Stadsschouwburg Fusillaties rozenoord Erebegraafplaats Zwarte front Tijdlijn adolf hitler Bombardementen amsterdam Hans calmeyer Generaal winkelman Drie van breda Hell and back Longest day Klokkenroof Staalstraat Joodse raad Treblinka Sobibor film Bombardement rotterdam Max leons Karl donitz Verzetsmuseum amsterdam Medisch contact Raoul wallenberg Jodenhoek wandeling04 Elfstedentocht Boy striped Hitlers eigenaardigheden Zwaar water Mauthausen Wo2 schande Guns navarone Polen Jan zwartendijk Nieuws archief 05 Mokums Gebouw de bazel Jodenhoek wandeling03 Red house report Homos en nazis Aha Ravensbruck Nieuws archief 09 Buchenwald hek zandvoort Oorlogsmuseum The pianist Heydrich Jacques van tol Sink the bismarck Anne frank verraden Miep gies Vliegtuigcrash amsterdam noord Bureau opk Concentratiekampen Piet meerburg Vernietigingskamp Eva tas Adolf van nol Soldaat van oranje Beethovenstraat Duits bestuur Maria altmann Der hauptman Onderduikers Kolven Gedenkplaat bloemgracht82 De ijssalon Boys from brazil Bom vanderpek Huis annefrank merwedeplein Auschwitz herdenking Wo2 pamfletten Fout omstreden 1948 later Philip mechanicus Enigma Politie amsterdam Bet van beeren Eerste film tweede wereldoorlog Fotos kamp westerbork Canada vrijstaat voor nazis Tijdlijn tweede wereldoorlog Jonkheer roel Mussert Straatnamen tijdens wo2 Nieuwezijds voorburgwal Hongerwinter Oproep06 Eagle landed Albert speer Het grote gebod Nederlandsche unie Aktion reinhard Zweden Pastorale Neurenberg Hoffmann Schietpartij cs amsterdam Nazi-artsen Rosenstrasse Joseph kolkman Anne frank boom Nederlands indie Hans hirschfeld Kellys heroes Oorlogswinter Arbeitseinsatz Joep henneboel Martin bormann Ontjoden Kinderen wo2 Schaduw overwinning Bommen wo2 Marinus jansen Reglement vva Das boot Bommenkaart amsterdam Jodenkwartier U-boot Unbroken Verzetsmonument Fokker bombardementen Bloemgracht82 Matzes Ss vrouwen Joodse synagoge Wannsee Dagboek vervolg Goelag Nu of nooit Jom hashoa Piet nak Aanslag bevolkingsregister Ben verzet Jodentram Jacob luitjens Opsporing nazis Index Terdoodveroordeeld Klokkenluider Subkampen Wo2 overpijnzing Oorlogsverhaal frans Dossiers openbaar 2021 Dagboek anne frank Wo2 onderscheiding aanvragen Moffen Po box 1142 Barneveld groep Jazzverbod Ans van dijk Oproep03 Hannie schaft Auschwitz Theresienstadt Hermans hetbehoudenhuis Kamptaal Namen monument Tora Son of saul Geroofde meubels Tante truus Reve de avonden Kristallnacht Plaquette hb Frieda belinfante Cabr Westerweelgroep Nazis Tatoeage auschwitz Oproep07 Anne frank Plaats een steen Kamp vught Amsterdamse bos Hoofdrolspelers wo2 Amsterdam wo2 Marnixstraat Mengele Jaap kaas Jodenjacht Oranjevrijbuiters Pers tweede wereldoorlog Operation amsterdam Ajax Het verzet Wilhelmina Groep 2000 Negationisme Pieter menten Indische kwestie Lou jansen Ko stevense Jose bosma Davidster Fiets inleveren wo2 Cross of iron Oskar schindler Bob scholte Slobodan mitric Karl lueger Fosforbommen Hitler Marokkaanse joden Schietpartij dedam Riphagen Wahler gosdek Moffenmeiden Meisje met rode haar Oorlogsverhaal johan2 Begraafplaats oosterbeek arnhem Surinaamse joden Atoombommen japan Verzetsherdenkingskruis Annefrankstraat Noodgeld Bergen-belsen Vichy Casablanca Nieuws Walt disney Walter rauff Muziekroof Horst schumann Walter suskind film Loe de jong Oproep05 Jerrycan Mirjam ohringer Theo dobbe Zwitserland Karel bonnekamp Holocaust museum Nieuws archief 04 Aow oud gedienden Inval familie frank Nieuws archief 07 Sobibor Shalom Herdenkingen Adolf hitler Eduard veterman Valkyrie Oproep01 Hanns rauter Stadhoudersbrief Muhlberg Deutsche reichsbahn Aristides de sousa mendes do amaral e abranches Plein 40-45 As onderwijzerhof Scarlet black Illegale parool Majoor bosshardt Come and see Journalist venema Pp groep Tina strobos Mein kampf Zwarte soldaten Verlies nederlanderschap Oorlogsverhaal johan Nieuwe kerkstraat Defiance Josef thorak Duitse grond werd nederlands Willem sassen Duivenbrigade Abraham puls SHOAH documentaire Carlton hotel Boksschool olympia Brug te ver Huizenroof Karel walet Amsterdamse verzetshelden Oproep02 Oskar groning Silbertanne Ss nebenstelle Jojo rabbit Dachau Hermans damokles Atlas Jodenhoek wandeling02 Sociaal Realisme